Czy wykonać cyrkulację c.w.u.?

Dodano: czwartek, 17 sierpnia 2017 08:20

Konieczność zamontowania cyrkulacji ciepłej wody użytkowej w domu jednorodzinnym to sprawa dyskusyjna i w zasadzie zależy od wyboru użytkownika – czy chce mieć komfort natychmiastowego dostępu do ciepłej wody czy raczej zależy mu na minimalizacji wydatków. Nie mniej istotna jest sama budowa instalacji ciepłej wody użytkowej. Jeżeli wszystkie punkty poboru znajdują się blisko zasobnika c.w.u. brak cyrkulacji będzie mało dokuczliwy. Jeżeli zaś są rozrzucone po domu, a instalacja rozległa, konieczność spuszczania wychłodzonej wody z rur będzie uciążliwa. Spowoduje też zwiększenie zużycia wody oraz produkcji ścieków.

Zapotrzebowanie na ciepłą wodę zależy nie tylko od liczby mieszkańców, ale i nawyków higienicznych i może być znacznie zróżnicowane. Przy projektowaniu instalacji przyjmuje się zużycie 35l/ osobę i na dobę, wody o temperaturze 55°C. Jednak korzystanie z c.w.u. w ciągu dnia jest bardzo nierównomierne – najwięcej zużywamy jej rano i wieczorem, zatem system podgrzewania powinien zapewniać nie tylko całodzienne zapotrzebowanie, ale umożliwiać również krótkotrwały wzrost wydajności. Instalacja c.w.u. powinna więc zapewniać przepływ odpowiadający jednocześnie użytkowanym bateriom – w praktyce co najmniej 5-10 litrów/min. dla każdego zaworu czerpalnego. Oprócz tych wymagań o komforcie użytkowania decyduje też czas oczekiwania na wypływ ciepłej wody, jeśli nie jest ona podgrzewana bezpośrednio w miejscu poboru, a dostarczana z centralnego podgrzewacza.

Utrzymanie pożądanej temperatury w instalacji ciepłej wody zapewnia tzw. obieg cyrkulacyjny wymuszający jej przepływ przy zakręconych zaworach czerpalnych. Rozwiązanie takie jest standardem w dużych instalacjach np. domów wielorodzinnych, gdzie z wody korzysta się często i w wielu punkach jednocześnie. W małych obiektach jak domy jednorodzinne, przerwy w korzystaniu z ciepłej wody są długie i w tym czasie obieg cyrkulacyjny wychładza wodę w zasobniku, co z kolei wymaga dodatkowego jej podgrzania. Oczywiście cyrkulacja może pracować z przerwami, gdy nikogo nie ma w domu lub nocą, ale zdaje to egzamin przy unormowanym trybie życia mieszkańców i wymaga każdorazowo przeprogramowania załączania przy zmianach godzin korzystania z c.w.u.. W praktyce wyposażenie instalacji w obieg cyrkulacyjny opłaca się montować przy dużej liczbie użytkowników i długotrwałym ich pobycie w domu. Alternatywnym rozwiązaniem jest zamontowanie przepływowych elektrycznych podgrzewaczy wody zasilanych z zasobnika i wyposażonych w regulator bądź ogranicznik temperatury. Montowane bezpośrednio przy umywalce, zlewie mogą mieć moc 3-5 kW, co wystarczy do wstępnego podwyższenia temperatury wody. Jest to szczególnie korzystne przy zasilaniu znacznie oddalonej baterii wykorzystywanej np. jedynie do umycia rąk. Mimo wyższej ceny energii elektrycznej ich krótkotrwała praca pozwoli na natychmiastowe podgrzanie potrzebnej, niewielkiej ilości wody i w efekcie ograniczenie kosztów przy zapewnieniu komfortu użytkowania.


Jeżeli wodę podgrzewają kolektory słoneczne lub prosty kocioł węglowy niezbędnym zabezpieczeniem jest zawór mieszający chroniący przed poparzeniem. Jednak jego obecność nieco komplikuje wykonanie cyrkulacji.


Montaż obieg c.w.u. z cyrkulacją

Cyrkulację można zamontować w instalacji zasilanej z zasobnika ciepłej wody lub podgrzewacza pojemnościowego. Układ zasilania powinien być wyposażony w przeponowe naczynie wzbiorcze, które przejmie wzrost objętości wody spowodowany jej podgrzewaniem. Zabezpieczenie instalacji tylko zaworem bezpieczeństwa może spowodować zalanie pomieszczenia, gdy po zadziałaniu zatnie się w pozycji otwarcia. Wszystkie elementy instalacji powinny być przystosowane do pracy w obiegu c.w.u. ze względu na ochronę korozyjną i higieniczną.

Wyposażenie instalacji c.w.u. w obieg cyrkulacyjny wymaga zamontowania układu rur powrotnych, pompy obiegowej oraz sterownika czasowego uruchamiającego krążenie wody o ustalonych porach. Najczęściej układa się rury typu PEX-Al-PE. o średnicy 16 mm.

Wszystkie rury w instalacji ciepłej wody, a więc o cyrkulacyjne powinny być otulone izolacją cieplną o grubości ścianki co najmniej 20 mm, której przewodność cieplna nie jest większa niż 0,035 W/(m K.) Doprowadzamy je w pobliże baterii czerpalnej, ale odgałęzienie (trójnik) musi być umieszczony przed podejściem do zaworu, co umożliwia samoczynne odpowietrzenie obiegu cyrkulacji. W układzie rozdzielaczowym rurę cyrkulacyjną podłącza się do rozdzielacza, gdy zasilane baterie nie są zbyt oddalone. Pompa obiegowa o niewielkiej wydajności montowana jest na rurze powrotnej do zasobnika. Do sterowania jej załączaniem służy programowany np. trybie tygodniowym wyłącznik zegarowy i dodatkowo termostat o dużej histerezie temperaturowej załączający pompę jedynie po znacznym obniżeniu temperatury na powrocie.

Okresowa dezynfekcja

W zasobnikach ciepłej wody powinna być utrzymywana  temperatura na poziomie 50 - 60°C, co nie sprzyja rozwojowi chorobotwórczych bakterii Legionelli, gdyż optymalna temperatura ich namnażania to 38 - 42 °C. Jednak  przy okresowych przestojach, w instalacji c.w.u. temperatura w rurach obniża się, zwłaszcza w bardziej oddalonych od zbiornika odcinkach. Dlatego konieczna jest systematyczna co 2-3 tygodnie dezynfekcja termiczna całej instalacji polegająca na podwyższeniu temperatury wody do ponad 70°C i utrzymywanie jej przez przynajmniej 10 minut. W układach z cyrkulacją wystarczy uruchomić obieg wody w czasie przegrzewu, natomiast w instalacji bez cyrkulacji konieczne będzie otwarcie zaworów czerpalnych. Niektóre kotły współpracujące z zasobnikami mają wbudowane układy do automatycznej dezynfekcji instalacji i włączenie tej funkcji uruchoni taki proces samoczynnie w instalacjach z obiegiem cyrkulacyjnym.

autor: Cezary Jankowski
oprac.: Jarosław Antkiewicz, Maja Wychowaniec
zdjęcia: Formaster, Redakcja